24 marca 2025 roku, tuż po godzinie 21:00, mieszkańcy Polski zauważyli na niebie tajemniczy, wirujący kształt przypominający spiralny obłok światła. Wielu z nich sięgnęło po telefony, dokumentując to rzadko spotykane zjawisko. Jak się okazało, jego źródłem była... rakieta Falcon 9 firmy SpaceX, która wystartowała z amerykańskiej Florydy z tajną misją wojskową NROL-69.

Czym był ten „wir”? Zrzut paliwa z drugiego stopnia rakiety

Jak informują eksperci z portalu „Z głową w gwiazdach”, efekt spiralnego wiru był wynikiem kontrolowanego zrzutu resztek paliwa z drugiego stopnia rakiety. Po umieszczeniu satelity na orbicie, nadmiar paliwa zostaje uwolniony w przestrzeń kosmiczną, co w odpowiednich warunkach tworzy widowiskowy wir świetlny widoczny z Ziemi.

– To zjawisko wygląda jak coś z filmu science fiction, ale jest całkowicie naturalne w kontekście operacji orbitalnych – tłumaczy astrofizyk dr Tomasz Nowicki z Obserwatorium Astronomicznego w Toruniu.

Start z tajną misją. Co wiemy o NROL-69?

Falcon 9 wystartował o godz. 18:48 czasu polskiego z kompleksu startowego SLC-40 na Cape Canaveral. Misję zleciło Narodowe Biuro Rozpoznania (NRO) – amerykańska agencja wywiadu wojskowego, odpowiedzialna m.in. za satelity szpiegowskie. Oficjalnie wiadomo jedynie, że ładunek rakiety stanowi satelita USA-498. Jego cel i funkcje pozostają ściśle tajne.

Wiadomo natomiast, że był to drugi lot tego samego egzemplarza Falcona 9 – wcześniej wspierał on cywilną misję Starlink. Tym razem pierwszy stopień rakiety wrócił bezpiecznie na Ziemię i wylądował w strefie LZ-1.

Kosmos nad Polską. Takie zjawiska będziemy widywać częściej

Podobne zjawiska, choć rzadkie, nie są zupełną nowością na polskim niebie. Spiralne „obłoki” czy wiry towarzyszyły już wcześniej startom rakiet SpaceX oraz chińskich i rosyjskich misji kosmicznych. Najczęściej pojawiają się przy dobrych warunkach atmosferycznych i po zmroku, gdy światło rozproszone przez gazowe szczątki tworzy widowiskowe iluminacje.

Eksperci przewidują, że wraz z rosnącą aktywnością orbitalną, podobne widowiska będą coraz częstszym gościem nad Europą. Nowe prywatne firmy kosmiczne, rozwój konstelacji satelitarnych oraz wzrost wojskowych operacji orbitalnych oznaczają większą liczbę startów – i więcej kosmicznych „niespodzianek” nad naszymi głowami.